Carrie Fisher, Peter Cushing, Tupac Shakur, Kim Kardashian’s vader… Allemaal mensen die ons door de wrede wetten der vergankelijkheid zijn ontnomen. Ten minste, dat dachten we. Kwaadaardige entertainmentbedrijven lijken namelijk heel anders te denken over de cyclus van leven en dood waaraan wij ons als nederige plebejers onderwerpen. Want, lieve lezers, met de kracht van CGI en het negeren van ethische alsmede auteursrechtelijke kwesties is het een eitje om menigeen uit het hiernamaals te doen herrijzen. 

WALT DISNEY FROZEN

In het bijzonder de duistere mediaconglomeraat The Walt Disney Company lijkt zijn hand niet om te draaien voor wat digitale necromantie. Neem de film Rogue One: A Star Wars Story uit 2016 – een uitgehold avonturenverhaal (net de rest van de Star Wars franchise…) dat over een paar jaar uit het collectief geheugen verdwenen zal zijn. In deze film dartelde ene Peter Cushing over het witte doek in de rol van de illustere Grand Moff Tarkin (collega van Darth Vader), het personage dat hij reeds in de oude Star Wars films vertolkte. Geen probleem, zal je denken – totdat je erachter komt dat de heer Cushing al sinds 1994 niet meer met ons is. Wat wij zien op het scherm lijkt niks anders te zijn dan een body double aangedikt met wat slimme CGI-trucerij. Het voelt absoluut verkeerd, het is luguber, maar diehard Star Wars-fans (die doorgaans niet meer denkvermogen hebben dan het audiovisueel verwerken van de pew-pews en zmmm-zmmms van blasters en laserzwaarden vereist) waren door het dolle heen, en zijn uiteindelijk de doelgroep die de bioscoopkaartjes en merchandise moet aanschaffen. Interessant om te noemen is dat blijkbaar noch Cushing noch zijn body double in de credits van de film worden vermeld, wat de vraag oproept wie er in het geval van digitale wederopstanding aanspraak mag maken op de behaalde liquide middelen.

De casus Cushing is wel een extreem – het komt niet vaak voor dat een acteur die al geruime tijd dood is weer in zijn oude franchise wordt teruggetoverd. Niet omdat het digitaal doen herrijzen van een overleden persoon voor niks anders dan financieel gewin ethisch bedenkelijk is, maar vooral omdat het best wel moeilijk en duur is om op basis van oud filmmateriaal iemands gezicht te renderen. Waar aan de ene kant acteurs op dit moment maatregelen beginnen te nemen om de rechten op hun gelijkenis veilig te stellen (Robin Williams schijnt dit net op tijd te hebben gefikst), zijn er ook entertainers die de mogelijkheid van het eeuwige leven met beide handen aangrijpen en zichzelf nu al digitaal laten inscannen zodat een CGI-wederopstanding (of -verjonging) straks een peulenschil is. 

Zoals we weten denkt de Muis louter aan centjes, maar zolang een acteur informed consent geeft voor het gebruiken van zijn of haar gelijkenis lijkt er geen man overboord te zijn. Een voorbeeld is Carrie Fisher, die in de meest recente Star Wars-trilogie weer in de huid van publiekslieveling Princess Leia kroop. Fisher kwam tijdens de opnames van de tweede film te overlijden, maar naïeve kijkers die hier niet van op de hoogte zijn zullen het verschil tussen echte Leia en CGI-Leia wellicht niet eens opmerken. In plaats van haar in-universe een waardig off-screen einde te geven, is in het laatste deel van de trilogie (drie jaar na Fisher’s dood) de enge CGI-Leia terug voor een reprise. Maar goed, dat valt te verwachten van een bedrijf waarvan de oprichter naar verluidt zijn hoofd in een blok cryo-ijs heeft laten zetten om zo in de toekomst weer tot leven te kunnen worden gewekt (ten minste, dat is wat je vond als je ‘Walt Disney Frozen’ googelde voordat de gelijknamige kinderfilm uitkwam).

JA! HOLOGRAMMEN!

Elke keer dat ik Blade Runner 2049 kijk zie ik uit naar die coole scene in dat hotel waar Harrison Ford en Ryan Gosling om een of andere reden die mij telkens ontgaat aan het vechten zijn in die zaal met dat haperende Elvis-hologram. Je weet wel. Anyway, dat soort hologrammen van dooie zangers zijn niet alleen een ding in sciencefiction films, maar ook op Coachella, waar middels duivelse rituelen (= een projector) wijlen rapper Tupac even doodleuk (ha) een cameo maakte in de set van Dr Dre en Snoop Dogg. Nog niet te spreken over de volledige wereldtours die figuren als Elvis, Frank Sinatra en -Zappa postuum aan het maken zijn. “Ka-ching!” doet de kassa van de beheerders van hun nalatenschap.

De hologrammengekte lijkt echter niet beperkt te blijven tot entertainmentdoeleinden; particulieren met een diepe buidel willen ook nog wel eens voor necromancer spelen. Afgelopen oktober kreeg Kim Kardashian van haar (ex!)-vriend Kanye West een opmerkelijk verjaardagscadeau: een hologram van haar in 2003 overleden vader dat haar een fijne verjaardag wenste. Kim vond het zelf “the most thoughtful gift of a lifetime”. Naar mijn mening ontzettend eng, maar goed, ieder z’n ding. Ik moet misschien ook nog een stukje typen over het einde van Kimye, op Elon en Grimes (Grelon?) na mijn favoriete celebrity couple. 

DISCUSSIE, CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN

Zolang biologische wederopstanding nog verre toekomstmuziek is (wat niet valt op te maken uit het aantal mensen dat zich na overleiden met de hoop op een dergelijke resurrectie laat invriezen), lijkt het me, mits alle betrokkenen akkoord zijn, geen probleem dat de doden voor simpel volksvermaak en het draaiende houden van de kapitalistische entertainmentmachine weer tot leven worden gewekt. Misschien krijgen we wel een probleem als we op een gegeven moment een soort Blade Runner-replicants gaan maken die niet van echt te onderscheiden zijn. Of gewoon acteurs gaan klonen. Een punt dat misschien wel gemaakt moet worden is dat het recyclen van vergane glorie wellicht niet bevorderend is voor de nieuwe aanwas in Hollywood. Ik ben persoonlijk wel een beetje klaar met pappige oude Harrison Ford (“krak” doen zijn gewrichten) voor de tigste keer Indiana Jones te zien spelen – en hij is nog niet eens dood! Pak dan liever een jongere acteur die nog een heel leven voor zich heeft. Maar dat zijn slechts mijn twee centen.

Disclaimer: Dit is geen anti-vax post maar een kritische noot inzage de gebrekkige communicatievaardigheden van een publiek figuur dat alles op alles zou moeten zetten om mensen van de veiligheid van coronaspuitjes te overtuigen. 

Door toedoen van mijn LinkedInverslaving word ik regelmatig blootgesteld aan slecht geformatte en verpauperd geformuleerde posts van connecties van connecties en de incidentele LinkedIn-influencer. Het is vaak knap lastig om de centrale boodschap van dit soort amateuristische posts, die

gebonden zijn aan een beperkend maximum van 1300 tekens, inclusief spaties en enters, te ontrafelen. De parel op afbeelding 1., afkomstig van niemand minder dan Machiavelliprijswinnaar Diederik Gommers – een man van wie je zou mogen verwachten dat hij een capabele hbo-stagiair Marketing en Communicatie in dienst heeft – deed mijn grijze massa echter zodanig kraken dat ik het nodig vond om er een stukje schaarse ruimte op mijn WordPresspagina aan te wijden. De post van een week geleden LIJKT willekeurige LinkedInners te willen overtuigen van het nut en de veiligheid van de nieuwe coronavaccins, maar faalt hier door het lukraak strooien met medische termen die voor leken allerminst relevant zijn en het stellen van vragen waarvan ik niet eens wist dat ik ze zou moeten stellen miserabel in. Neem niet de moeite om het te lezen, want ik ga er met de professionele assistentie van een anonieme masterstudent geneeskunde met jullie doorheen. Misschien snap ik het dan wel. 

EEN EXEGESE

Ik (E) ga de post (vetgedrukt) stukje bij beetje te lijf en stel mijn vragen aan de parmantige masterstudent geneeskunde H.

#covid19 

E: No comment.

Nu de kogel door de kerk is, en we kunnen gaan starten met vaccineren, moet je nog wel beslissen of je het gaat nemen.

E: ‘het’ verwijst hier naar een zaak die in de voorgaande zin niet wordt genoemd… laten we coulant zijn en aannemen dat het hier om ‘het vaccin’ gaat.

De nieuwe Covid-19 vaccins, ook wel mRNA-vaccins genoemd, bevatten een genetische code van een klein stukje van het virus (en dus niet van het hele virus). 

E: Ja. Got it.

Als je die genetische code injecteert, dan maakt ons lichaam zélf een onderdeel van het virus aan, de spike-eiwitten. 

E: Dit snap ik nog totdat hij spike-eiwitten noemt. Wat zijn dat?? Waarom moet ik deze specifieke naam kennen? Zal wel duidelijk worden in het hierop volgende (spoiler alert: het wordt niet duidelijk).

H: Spike eiwitten zijn een soort uitstekende eiwitten aan de buitenkant van een virus die onder andere zorgen voor het specifiek binden aan bepaalde cellen. Dit is relevant omdat de vaccins zich hierop richten. Dit wordt echter verder volledig buiten beschouwing gelaten door dr. Gommers en zorgt dus voor meer verwarring dan dat het mensen inlicht. P.S. Overigens wil ik nog zeggen dat spike proteins echt normaal compleet irrelevant zijn en dus niet uitgelegd worden in colleges ofzo. Er is alleen toevallig gevonden dat daartegen een hele goede immuunreactie opgewekt kan worden.

Hieruit kan onmogelijk een nieuw virus ontstaan, maar het lichaam gaat antistoffen maken tegen deze ‘vreemde’ eiwitten. 

E: Okee lichaam maakt “zélf een onderdeel van het virus”, hieruit kan geen nieuw virus ontstaan (dat lijkt me goed), maar het lichaam maakt alsnog antistoffen tegen “deze ‘vreemde’ eiwitten” (lijkt me ook goed). Maar waarom zijn die eiwitten “vreemd” als het lichaam ze “zélf” heeft gemaakt?

H: Het komt erop neer dat je lichaam niet kan zien of iets van jouzelf komt of van iets anders. Simpel gezegd wordt elke immuuncel die gemaakt wordt direct getest en wanneer deze cel te veel reactie geeft op onze lichaamseigen cellen of eiwitten, dan wordt deze immuuncel weer afgebroken. Deze “vreemde” spike-eiwitten worden gemaakt met behulp van bepaalde stoffen die in ons lichaam aanwezig zijn, maar worden dus niet door onze eigen cellen gemaakt.

Maar kan mRNA-vaccins (Pfizer en Moderna) je eigen DNA aantasten? 

E: Uhh wat? Is dit een ding?

H: Virussen doen niets anders dan zich inbouwen in je eigen DNA, dus op zich is deze vraag wel terecht. Om dit te doen moet het virus alleen ingebouwd worden in de vorm van DNA. RNA kan onder invloed van bepaalde stoffen wel omgezet worden in DNA, maar daar is bij dit vaccin geen sprake van.

Logisch deze vraag en klinkt ook best eng. 

E: Ik had deze vraag niet bedacht totdat jij hem stelde, Diederik…

Het mRNA wordt snel door ons lichaam afgebroken nadat het is ingespoten en daarom is er een extra stof toegevoegd in het vaccin om dat proces te remmen. 

E: Okee het wordt dus snel afgebroken maar oh nee toch niet want er zit iets extra’s in het vaccin? Wat is het nou?

H: Onder natuurlijke omstandigheden wordt dit mRNA snel afgebroken, maar dan heeft het lichaam niet genoeg tijd om een goede reactie op te bouwen. Hierom is er een stof toegevoegd die de afbraak vertraagt.

Maar is dit dan toch niet gevaarlijk? 

E: Ik neem aan dat ‘dit’ verwijst naar ‘een extra stof in het vaccin om het proces van mRNA-opschoning te remmen’? Beetje raar om hier een retorische vraag te stellen ook, alsof je debiel bent als je het antwoord niet weet (zoals ik). Geen idee of ‘dit’ gevaarlijk is.

De cellen van ons lichaam worden voortdurend blootgesteld aan virussen die binnendringen, zoals ook bij een banale verkoudheid, en deze bestaan ook uit RNA. 

E: Maar hier gaat het om mRNA, met een m ervoor. Is dat iets anders?

H: Mensen zetten graag één letter voor DNA of RNA om een soort subklasse weer te geven. In dit geval gaat het over modRNA, wat staat voor gemodificeerd RNA, dus RNA dat onschadelijk gemaakt is. Het verwarrende is dat mRNA meestal gebruikt wordt voor messenger RNA, wat wij normaal in het lichaam hebben en nodig is bij alle celprocessen, maar dat is dus wat anders.

Voor het omzetten van RNA in DNA heb je een enzym nodig, reverse transcriptase, en dat is aanwezig in enkele virussen zoals bv hepatitis-B of HIV. 

E: Okee dus RNA (waarvan mRNA een soort subklasse is) kan alleen DNA aantasten (of “omgezet worden in DNA”, waarvan ik maar aanneem dat dat hetzelfde is) als er een enzym bij zit maar dat zit alleen bij aids en hepatitis. Klinkt goed? Denk ik?

H: Daar komt het wel op neer. Hepatitis-B en HIV zijn virussen die zich in kunnen bouwen in ons DNA omdat ze hun eigen enzym bij hebben die het van een RNA-virus omzet naar DNA. Het noemen van deze twee virussen (die beiden voor veel mensen nog angst meedragen) draagt mijns inziens niets bij aan deze toelichting en zorgt dus weer voor meer verwarring en angst dan dat het bijdraagt aan de voorlichting.

Dit enzym zit niet in het vaccin en is ook niet aanwezig in jouw cellen en dus kan het RNA niet zomaar worden omgezet. 

E: Ik wist niet eens dat het aantasten van DNA een angst was die ik m.b.t. vaccins zou moeten hebben, fijn dat de Heer Gommers me deze angst heeft gegeven en vervolgens met een net iets te medische omweg die meer vragen dan antwoorden opriep weer heeft weggenomen. 

En daarom neem ik het vaccin. 

E: Dus je neemt het vaccin omdat… iets met spike-eiwtitten, een extra stof die ervoor zorgt dat mRNA niet wordt afgebroken en dat het vaccin in tegenstelling tot hepatitis-B en HIV niet je DNA aantast? 

H: Het voelt alsof dr. Gommers de wat meer medisch onderlegden wat angst weg wilde nemen. Echter kennen de meeste artsen volgens mij deze informatie al en gaat dit qua theorie te ver voor de meeste verpleegkundigen of andere medisch onderlegden. Eigenlijk geeft de post van dr. Gommers dus jammer genoeg weinig antwoord op de vraag of dit vaccin veilig is of niet.

Jij nu ook?

E: Ja nu begin ik te twijfelen.

H: En dat is het jammere aan deze post. Het is onduidelijke en ongestructureerde lap tekst die geschreven is in een “stream of consciousness”-achtige stijl waar zelfs James Joyce moeite mee zou hebben, waardoor het, zeker bij leken, voor veel verwarring kan zorgen. Uitleg als dit kan mijns inziens maar beter niet gegeven worden via een beknopte social media post, omdat het niet diep genoeg op de stof in kan gaan om duidelijk aan te geven waar de problemen en de zorgen van mensen kunnen liggen en deze zorgen weg te nemen. De intenties van dr. Gommers zijn duidelijk, de executie had alleen beter gekund. 

JIJ NU OOK?!

Bijna 76.000 mensen hebben de post van Gommers ge-interessant op LinkedIn, en zijn wellicht niet zo kritisch als ik als het gaat om basisformuleringsvaardigheden. Wie volgens mij ook niet zo kritisch zijn, zijn de panelleden van het comité dat elk jaar de Machiavelliprijs voor opmerkelijke prestaties op het gebied van publieke communicatie uitreikt, want die achtten Gommers een onderscheiding waardig. Maar goed, wie gaat de beste man helpen met zijn volgende LinkedIn-post? Ik niet want ik had in plaats van dit item schrijven aan m’n scriptie moeten werken dus geen tijd sorry. Pak hem die prijs in ieder geval maar af.

Ja mijn besten, in het kader van productief studieontwijkend gedrag ben ik met het sprankeltje motivatie dat ik in deze kabbelende coronatijden vanuit de krochten van mijn brein op heb kunnen trommelen in de pen geklommen om jullie (mijn drie lezers, hoi mama) op de hoogte te stellen van een interessant edoch, zoals later zal blijken, verontrustend fenomeen dat onze aardbol in de periode november-december anno rampjaar 2020 bestreek: metalen, driehoekige cilinders (kan dat?) van ongeveer drie meter hoog die na een primeur in Utah op willekeurige plekken over de hele wereld tevoorschijn kwamen. Het werk van aliens? Haim Eshed, voormalig hoofd van de ruimteafdeling van het Israëlische Ministerie van Defensie, denkt van wel.

EERSTE DINGEN EERST

De eerste metalen constructie (afb. 1) die de hele saga op gang bracht werd op 18 november ontdekt door een groepje biologen in een helikopter die een inventarisatie aan het maken waren van de populatie dikhoornschapen in een of andere ongerepte woestijn in geloofswappiestaat Utah. Twee dagen later postte de Utah Department of Public Safety een plaatje van het glimmende gevaarte op instagram en hun website met de caption “DPS Aero Bureau Encounters Monolith in Red Rock Country”.

De “monoliet” was waarschijnlijk gemaakt van roestvrij stalen- of aluminium platen, en is daarom helemaal geen monoliet (= éen grote uniforme steen) maar gewoon een metalen bouwsel, wat natuurlijk een stuk minder catchy en doordrenkt van Stanley-Kubrick-popcultuurverwijzingen klinkt dan de aantrekkelijkere term Monoliet. Enfin, de DPS noemde het een monoliet en andere media namen dat maar al te graag over. 

De DPS redigeerde daarbij de precieze locatie van het super fotogenieke object om te voorkomen dat instameisjes verdwaald zouden raken in de Utahse wildernis. Maar goed, geheime locaties blijven in het internettijdperk hoogstens een paar uur geheim, zoals speurwerk van redditors en diverse journalisten in korte tijd uitwees. Middels satellietbeelden konden de internetters tevens vaststellen dat de monoliet al ergens tussen juli en oktober 2016 geplaatst zou moeten zijn geweest. Binnen achtenveertig uur had een aanzienlijk aantal mensen zich in de middle of nowhere verzameld om foto’s en filmpjes van de glimmende driehoekige cilinder te schieten, met het verpesten van het ongerepte natuurgebied tot gevolg.

Op 28 november plaatste de Utah Department of Heritage & Arts een tweet waarin ze beargumenteerden dat de monoliet volgens richtlijnen van het BLM (nee niet die BLM, Bureau of Land Management, lol) een vorm van vandalisme was, en dat het vergunningloos plaatsen van dergelijke bouwwerken, ook in de naam van kunst, gewoon vet illegaal is. Opvallend genoeg was het niet het BLM dat het metalen ding weghaalde, maar een clubje van vier mannen dat het niet zo grappig vond dat hun beschermde natuurgebied met en door monoliettoeristen werd vervuild. De leider van de club – die een aanzienlijk aantal doodsbedreigingen te verduren kreeg door het vroegtijdig beëindigen van het monolietfeestje – gaf het gevaarte dat hij in z’n achtertuin had opgeslagen uiteindelijk aan het BLM waar het nu, voor zover men weet, nog steeds staat.  

ALEA IACTA EST

De monoliet die helemaal geen monoliet is was een razende hit, zoals blijkt uit de ruim honderdveertig vergelijkbare constructies die na de ontdekking van het exemplaar in Utah op willekeurige locaties onzeren aardbol verschenen. Een deel werd geclaimd door lokale kunstenaars, een ander deel door bedrijven die op zoek waren naar snelle reclame, en een laatste (overgroot) deel werd nooit aan een individu of instantie toegekend – wat natuurlijk ook de hele charme van het mysterieuze monolietfenomeen behelst. In Nederland hebben we er volgens de Wikipedialijst vier gehad: in Oudehorne, Beneden-Leeuwen, Oosterhout (NB de echte Oosterhout, in Noord-Brabant) en Kampen. Maar een beetje doorklikken onthult een hoger aantal, met aavullende exemplaren in Delft en Maasbracht. De precieze omvang en structuur van de bouwsels wil nog wel eens verschillen per (internationale) locatie – logisch, alle copy cats in acht nemend – maar dat mag de pret niet drukken.

• 

• 

• 

• 

• 

• 

JA! DE GALACTISCHE FEDERATIE!

Inmiddels lijkt de monoliethype een stille dood gestorven, maar mijn blogpost is nog niet voorbij! WANT aliens bestaan! En ze maken deel uit van een Galactische Federatie! En ze staan in contact met de aarde! Maar alleen met de Verenigde Staten en Israël! Ten minste, dat zei Meneer Haim Eshed in een interview met de grootste landelijke krant van Israël, Yedioth Ahronoth (“Het Laatste Nieuws”). En deze meneer is echt niet zomaar een random faceboekwappie, maar een gerenommeerd professor in de ruimtevaarttechniek en voormalig lid van het Israëlisch Ministerie van Defensie. De aliens zouden hier op aarde experimenten uitvoeren, en zich huisvesten in een ondergrondse basis op Mars, samen met een select groepje van onze eigen astronauten, die uiteraard van de hele zaak op de hoogte zijn. Volgens Eshed is grote vriend Donald J. Trump ook van de aliens op de hoogte en werd hij op het nippertje door de Federatie tegengehouden toen hij de bonen wilde morsen – kennelijk om massahysterie te voorkomen. Want… de mensheid is nog niet klaar om kennis te nemen van buitenaardse collega’s. 

Hoewel dit hele debacle hoogstwaarschijnlijk een schaamteloze promo voor Eshed’s nieuwe boek betrof (dat ook over aliens gaat), is het wel TOEVALLIG dat vertrouweling Trump nog geen twee jaar voor het uitlekken van het bestaan van deze Galactische Federatie zijn handtekening zette onder de oprichting van een heuse SPACE FORCE, een nieuw onderdeel van het Amerikaanse defensiesysteem dat zich, net als collega-afdelingen, bezig gaat houden met bommen droppen op onschuldige burgers, maar dan IN DE RUIMTE. Wij van Zeepkist houden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten.

CODA

De overkoepelende boodschap van deze uiteenzetting is het feit dat mensen graag willen dat aliens bestaan – of ze nu metalen monolieten in beschermde natuurgebieden pleuren of intieme onderonsjes houden met de VS en Israël. Eén ding is zeker: als het aan Elon Musk ligt gaan we over enkele jaren leven aantreffen op Mars… namelijk… onszelf 🙂

POSTSCRIPTUM

De statistische kans dat buitenaards leven een ding is, zoals berekend door Frank Drake, is pittig groot. Hypothetische antwoorden op de vraag waarom aliens dan niet met ons willen kletsen worden mooi samengevat in de inhoudsopgave van het Wikipedia artikel over de Fermi Paradox, hieronder uitgetypt for your convenience:

Dus, wat denk jij? Bestaan aliens? Heb jij nog een illegale monoliet in je achtertuin staan? Laat het weten in de comments! En vergeet niet te liken en subscriben! Laterzzz…

Als je geen doel hebt, blijf je heen en weer rennen zonder te scoren.

Sabine Sterk, redactrice bij Omdenken

Tim (9): Wat heb ik eraan als ik alles meteen de eerste keer goed doe? Daar leer ik toch niks van?

Omdenken door kinderen via Patricia Peeters

Je zorgen maken betekent dat je twee keer lijdt.

J.K. Rowling

Lastig gedrag is niets anders dan ruwe energie. Ongestold verlangen. Een behoefte die zich op een stuntelige manier uitdrukt.

Uit ons nieuwste boekje: ‘Omdenken in opvoeding’

Zomaar een greep uit de loze quote-collectie van Omdenken – een hardnekkig fenomeen op zowel informele als zakelijke sociale media waar ik mijzelf de pleuris aan erger. Omdenken, niet te verwarren met het minder kwaadaardige fenomeen Doordenken, valt te vergelijken met instellingen als Loesje en rumag.: merken die zich voornamelijk bezighouden met het creëren en verspreiden van spreuken, relatable content en levensmotto’s, alsmede het verkopen van bijbehorende merchandise. “Onschuldig genoeg,” zal u ongetwijfeld denken. Maar Omdenken is allesbehalve dat. Omdenken onderscheidt zich namelijk op een belangrijk punt van collega’s Loesje en rumag.. Want naast ontiegelijk uitgemolken quotes die door menig Faceboekend huisvrouw als ontzettend herkenbaar en diepzinnig worden bevonden, biedt Omdenken haar trouwe volgers een Manier van Denken en Doen die op het grensgebied van filosofie en cultus richting de laatste uitslaat.

WAT IS OMDENKEN?

Na het wegklikken van een cringy cookiemelding (afb. 1) kan op de website van Omdenken het antwoord op deze vraag eenvoudig gevonden worden. Ik citeer: “Omdenken is een manier van denken en doen, waarbij je kijkt naar de werkelijkheid zoals die is en onderzoekt wat je daarmee zou kunnen. Omdenken benadert een probleem als ruwe energie; frustratie die zijn vorm nog niet gevonden heeft. Je gebruikt de energie van het probleem voor iets nieuws.”

Op een soortgelijke vage, zweverige, met zelfhulp-buzzwords overladen wijze wordt deze definitie verder uiteengezet, en maakt de lezer van de pagina tevens kennis met de L. Ron Hubbard van het Omdenken, Berthold Gunster. Gunster studeerde aan de Akademie voor Expressie in Utrecht (éen van de artsy farsty opleidingsinstituten die tegenwoordig onder de HKU vallen) en bewoog zichzelf na het schrijven van menig theaterstuk in de wereld van de non-profit-maar-eigenlijk-wel-voor-profit-organisaties. Zijn missie: “Steeds meer mensen en organisaties leren hoe ze in plaats van op een ja-maar-manier op een ja-en-manier in het leven kunnen staan.”

HET VERDIENMODEL

Naast de verkoop van een plethora aan (zelfhulp)boeken, kaartspellen, notitieblokken en andere basic merchandise verdienen Gunster et al. een menige duit met het geven van trainingen en workshops aan niet-zo-weerbare Karens en organisaties met een te hoog L&D-budget. Zo krijg je in een training ‘Omdenken voor iedereen’ (€295,- excl. BTW, incl. hapje en drankje) de tools (waaronder de befaamde OMDENKMATRIX) aangereikt om jouw persoonlijke problemen eens lekker om te denken. Een leuke activiteit voor jouw team is bij Omdenken ook snel geregeld: neem nou de 2,5 uur lange Omdenkworkshop, een voor elke doelgroep geschikte activiteitenparade die zou moeten leiden tot “een houding waarbij de deelnemers na afloop tegenslagen en bedreigingen in principe als een nieuwe mogelijkheid kunnen waarnemen”. De prijs van deze workshop is op de website helaas niet te vinden.

DIE VERSCHRIKKELIJKE QUOTES!

Workshops, trainingen en zelfhulpboeken aanbieden is éen ding, maar het onvermoeibaar posten van de meest afgezaagde quotes op elk denkbaar sociaal medium tilt het ergernisniveau dat Omdenken bij mij teweegbrengt naar onvoorziene hoogtes. Het ergste is nog wel dat ik Omdenken NERGENS volg, ik mijd het t.a.t., voer elke ochtend een digitaal exorcisme uit etc., maar word er TOCH meer dan me lief is (>0) mee geconfronteerd. De verklaring is simpel: de cult van het Omdenken heeft een hoop toegewijde volgelingen die de oerlelijk geformatte ‘tegeltjes’ maar al te graag op hun tijdlijn posten. 

Wat maakt de quotes zo kut? Ten eerste de stellige ontkenning van de complexe en soms pijnlijke realiteit waarin problemen zich voordoen: infantiele spreuken als “als je het niet meer trekt, moet je duwen” en “vallen is niet erg, als je maar niet blijft liggen” zijn misschien geestig voor kleine problemen als even geen zin hebben om de afwas te doen vandaag, maar volstaan allerminst als omdenking van een serieuze burn-out of een depressie. Niet erg als de afzender een lollige Faceboekpagina betreft, maar dus wel voor een bedrijf dat meent de oplossing voor al jouw persoonlijke problemen te kunnen bieden. Daarbovenop gaat Omdenken ALTIJD uit van de maakbaarheid van de situatie – overmacht bestaat in het Omdenken-universum niet, jij bent altijd de baas van je eigen levensloop, en externe factoren en onvoorziene omstandigheden spelen hierbij geen rol. Deze manier van (om)denken is op zijn minst naïef en op zijn meest schadelijk te noemen.

Ten tweede staat er soms een (semi-)bekend persoon als bronvermelding bij de quote van wie dikwijls vrij zeker te stellen is dat hij of zij de betreffende spreuk nooit als zodanig in de rode abyss van de Omdenk-tegel bedoeld heeft. Soms heb ik het gevoel dat de Omdenken-redactie een soort Rad van Fortuin op het kantoor heeft staan met namen van bekende en inspirerende mensen erop (Albert Einstein en Anne Frank zijn erg populair), hier af en toe een zwier aan geeft om vervolgens de gevonden naam onder een domme quote te smijten. Want als Einstein het heeft gezegd, is het sowieso diep.

Ten derde krenkt mij het kromme Nederlands dat op menig tegel te vinden is. Allereerst het gevolg van slechte vertalingen uit het Engels, en allertweedst te wijten aan het gegeven dat elke knaas een tegel in kan sturen, ongeacht het beheersingsniveau van de Nederlandsche taal. Als je dan clout wil verdienen met domme spreukjes, zorg dan a.u.b. dat ze een beetje goed verwoord / vertaald worden. 

En TEN SLOTTE. Als KLAP OP DE VUURPIJL. De quotes die zogenaamd van KINDEREN afkomstig zijn. Direct te herkennen aan de baby-blauwe in plaats van tomaat-rode achtergrond. Sorry hoor, redactie van Omdenken, maar niemand gelooft dat Zoon (5) of Klaartje (12) of Willekeurige Leerling (7) in hun onderontwikkelde brein uitgeholde mantra’s samenstellen en deze vervolgens, vaak zonder precedent, op ludieke en gemaakt-kinderlijke wijze weten te verwoorden naar hun ouder / verzorger / docent. Ik trap er niet in Berthold!

• 

• 

• 

DE CULT-CHECKLIST

Om nog even op mijn prikkelende outro-zin uit de introductie terug te komen, is het misschien geestig om na te gaan hoe Omdenken zich verhoudt tot de drie algemene kenmerken van een cult (Lifton, 1981): 

1. a charismatic leader who increasingly becomes an object of worship as the general principles that may have originally sustained the group lose their power; 
2. coercive persuasion or thought reform; 
3. economic, sexual, and other exploitation of group members by the leader and the ruling coterie.

Punt 1. krijgt wat mij betreft een check; ik denk dat Berthold Gunster wel als een charismatisch leider kwalificeert die de Omdenken-cult ondanks de hiervoor bewezen loze inhoud van zijn denkgoed bijeenhoudt. 

Van punt 2. is overduidelijk sprake; Omdenken is immers een letterlijke vertaling van thought reform, en het merk zet zijn volgelingen dan ook aan tot het overnemen van zijn gedachtengoed.

Punt 3. is in zekere zin van toepassing; om tot verlichting te komen en de kunst van het Omdenken eigen te maken is het nodig om boeken aan te schaffen en aan prijzige workshops deel te nemen. Ik denk dat dat wel onder economic exploitation geschaard kan worden.

OPEN UW OGEN SHEEPLE!

CONCLUSIE

Hoewel ik vrees dat dit item hardcore Omdenken-fans niet heeft bekeerd tot het haterschap, hoop ik ten minste dat twijfelaars nu zijn overgestapt naar het kamp van de haters, en dat bestaande haters zich gehoord voelen. De wereld kan nu eenmaal niet zomaar worden omgedacht. Mensen die voor het lezen van dit stuk nog nooit van Omdenken hadden gehoord: mijn welgemeende excuses. De oproep in mijn titel blijft hoe dan ook staan: Stop a.u.b. met dat infantiele Omdenken en ga in plaats daarvan als weldenkend volwassen persoon met de dikwijls niet naar de hand te zetten obstakels van het leven om!

X Æ A-12. De mythe, de legende, de meme. Het gros van mijn trouwe lezers zal ongetwijfeld het nieuws omtrent de bizarre naam die miljardair Elon Musk en muzikant Grimes aan hun op 4 mei (Star Wars-dag) geboren zoon wilden geven hebben meegekregen. Helaas moest de staat Californië, waar de jonge Musk zou worden ingeschreven, weer zo nodig roet in het eten gooien met hun archaïsche en bekrompen regelgeving omtrent creatieve namen; blijkbaar mag je daar geen cijfers of een æ in verwerken, wat de kersverse ouders ertoe dwong de naam van hun zoon aan te passen naar X AE A-XII (XII = 12 in het romeins). Hoewel dit nieuwtje onderhand een beetje is overgewaaid, wil ik jullie in het volgende toch meenemen in de totstandkoming van X Æ A-12 (het kind), veroorzaakt door de samenkomst van twee op het eerste gezicht totaal verschillende personen die als enige overeenkomst een manische persoonlijkheidsstoornis en een liefde voor de ruimte lijken te hebben. 

NOODZAKELIJKE ACHTERGRONDINFORMATIE

Om de omvang en impact van de chaotische energie die mijn favoriete celebrity couple uitstraalt te kunnen bevatten, is het belangrijk om kennis te nemen van wat algemene informatie aangaande Meneer Musk en Mevrouw Grimes. Elon Musk kennen jullie waarschijnlijk als het gezicht van autofabrikant Tesla en ruimtebedrijf SpaceX. Elon kwam in 1971 ter wereld (wat hem 49 jaar oud maakt) in het Zuid-Afrikaanse Pretoria als zoon van model Maye Musk en ingenieur Errol Musk. Elon ontpopte zich al snel tot een echte nerd: op twaalfjarige leeftijd programmeerde hij zijn eerste videospelletje (NB in een tijd waarin programmeren nog niet een mainstream activiteit was voor twaalfjarigen), dat hij blijkbaar voor vijfhonderd dollar verkocht aan een IT-tijdschrift. In Pennsylvania behaalde hij een BSc in Natuurkunde en een BA in Economie, waarna hij naar Californië verhuisde om aan Stanford in de Natuurkunde te promoveren. Hij stopte echter vroegtijdig (= twee dagen later) om zich te focussen op zijn snelgroeiende internetbedrijfjes die hem zijn eerste fortuin opleverden, wat hij vervolgens investeerde in SpaceX (betaalbare raketten sedert 2002) en Tesla.

Canadese muzikant Grimes, geboren in Vancouver als Claire Boucher, brak in 2012 door in de muziekmainstream met haar album Visions, en verdiende in 2015 met haar album Art Angels volgens verschillende recensenten en critici het predicaat ‘album van het jaar’. Net als Musk volgde Grimes twee verschillende bacheloropleidingen (Psychologie en Filosofie) met een minor Russisch en Elektroakoestiek (?). Ook zij stopte vroegtijdig met haar opleiding om zich op haar passie, de muziek, te storten. Ik luister zelf niet echt naar Grimes, maar je mag aannemen dat ze haar strepen in de muziekscene heeft verdiend en bekend staat om haar experimentele en genre-overstijgende kunstbeoefening. Ook belangrijk om te weten is dat Grimes een beetje vreemd is, voor zover dat nog niet duidelijk was. Zo heeft ze een alter-ego (of ‘digitale avatar’ in haar woorden) genaamd WarNymph, dat zich manifesteert als een kaal CGI-meisje op verschillende sociale media, en noemen vrienden haar niet Claire of Grimes, maar c, naar het natuurkundige symbool voor lichtsnelheid. 

Hoe hebben Elon en Grimes elkaar ontmoet? Surprise, niet op een high-society cocktailparty, maar op Twitter. En de manier waarop is best wel tenenkrommend. BLIJKBAAR wilde Elon op twitter een nerderige woordgrap maken, maar toen kwam hij erachter dat Grimes hetzelfde grapje drie jaar eerder al had gemaakt. De inhoud van het grapje is te complex om hier uiteen te zetten, dus als je de deets wil (wat je niet wil) verwijs ik je door naar dit artikel. Grimes en Musk bleven banter hebben op Twitter, wat uiteindelijk op magische wijze (naast een date naar het MET Gala) tot een real-life relatie uitmondde die al sinds 2018 standhoudt en inmiddels heeft geleid tot een baby. 

DE BANKS-AFFAIRE 

Musk en Grimes hebben geen relatie nodig om aanleiding tot opzienbarende headlines te geven. In dit segment wil ik echter ingaan op een controverse waar zij beiden bij betrokken waren, aangewakkerd door fulltime dramakoningin en parttime rapper Azealia Banks. Waarom? Omdat dit verhaal mijns inziens het beste inzicht geeft in de chaotische realiteit van het samenzijn van Elon en Grimes.

Het begon allemaal met een controversiële tweet van Elon op 7 augustus 2018 waarin hij plotsklaps aankondigde te overwegen om Tesla van de beurs af te halen met $420 (ja…) dollar per aandeel. Het gegeven dat dit een vorm van beursmanipulatie is, is op dit moment nog niet belangrijk. Wat wel belangrijk is, is dat Azealia Banks drie dagen later in éen van Musks huizen arriveert om daar met Grimes een liedje op te nemen. Als we Mevrouw Banks mogen geloven, kwam het echter nooit van een studiosessie: ze vergeleek haar verblijf in de Musk-residentie met de film Get Out (satirische horrorfilm over gevangen zitten in een huis met moordlustige witte mensen), en schrijft daarnaast in haar Instagramstory: 

“Lol I waited around all weekend while Grimes coddled her boyfriend for being too stupid to know not to go on Twitter while on acid (…)”

Azealia Banks in haar Insta-story

Later wordt duidelijk dat “going on Twitter while on acid” hoogstwaarschijnlijk verwijst naar Musks impulsieve tweet over het van de beurs halen van Tesla, waar hij veel problemen mee kreeg. Azealia gaat nog even door in haar Insta-story met allerlei wilde accusaties, waaronder de aantijging dat Grimes allerlei nieuwtjes over Elon zou verspreiden en dat Elon beter af zou zijn met een escort die ten minste haar mond zou houden.

Elon ontkende eerst Banks überhaupt te hebben ontmoet, maar krabbelde later terug en stelde dat hij haar wel degelijk gedurende twee seconden op negen meter afstand in zijn huis had gezien, maar verder geen woorden met haar gewisseld zou hebben. Azealia tiert ondertussen door en post screenshots van een ogenschijnlijk chatgesprek met Grimes, waarin Grimes vertelt dat haar vriendje Elon “a fake made up accent” en een “giant dick” heeft. Het is niet helemaal duidelijk of deze screenshots echt een gesprek met Grimes betreffen, maar feit is dat Elon zijn vriendinnetje Grimes een dag na het verschijnen van deze receipts ontvolgt op Twitter. Hoewel Elon volgens Banks reeds een advocaat in de arm heeft genomen, blijft ze screenshots van haar gesprekken met ‘Grimes’ delen, waarin de laatstgenoemde vertelt hoe Musk door haar toedoen aan de wiet is geraakt, wat leidde tot de aandelenprijs van $420 (het wietgetal) in zijn controversiële tweet. Op 25 augustus schrijft Azealia een apology letter en alles lijkt weer goed. In een interview met NME aan het begin van dit jaar laat Grimes bovendien weten dat ze Azealia vergeven heeft: 

“I just, like, forgive her, and forgiving her is really, really hard. I was losing my shit. I was like, ‘Oh, fuck, oh, fuck.’ I felt I had caused the downfall of everything I care about and everyone I care about, like, I fucked everything up, like really crazy.”

Grimes in een interview met NME, 6 maart 2020

De saga krijgt nog een staartje wanneer Grimes en Azealia in januari 2019 worden opgeroepen als getuigen in de rechtszaak tegen Tesla en Elon Musk inzage zijn beursmanipulerende tweet. Hierdoor zijn de twee dames gedwongen om Twitter- en Instagramberichten te bewaren omdat deze mogelijk bewijs kunnen bevatten: “Ms Boucher and Ms Banks were in close contact with Mr Musk before and after the tweet and are believed to be in possession of relevant evidence concerning Mr Musk’s motives,” aldus Adam Apton, advocaat van de Tesla-investeerders die de zaak aanspanden. 

CONCLUSIE, DISCUSSIE EN AANBEVELINGEN

Elon en Grimes hebben meer gemeen dan je misschien denkt: beiden hebben een opmerkelijke persoonlijkheid die in grote mate gevormd is door het internet, een obsessie met science-fiction en artificial intelligence en een liefde voor wiet. En nu hebben ze een zoon, de kleine X AE A-XII, die ongetwijfeld zal uitgroeien tot een supernerd en wellicht een mooie uit nepotisme verkregen bestuursfunctie zal bemachtigen binnen de Volksrepubliek Mars. 

Maar zonder gekheid, hoeveel kans van slagen heeft de relatie van Elon en Grimes? Als ze ooit gaan trouwen zou Grimes de derde vrouw van Elon zijn, en de statistiek liegt er niet om; hoe vaker men hertrouwt, des te kleiner de kans dat het huwelijk standhoudt. Hoewel de twee veel interesses delen en natuurlijk super quirky zijn, zie ik het nog wel spaak lopen op hun verschillen in politieke, ethische en morele overtuigingen. Ook vrees ik voor de toekomst van X AE A-XII, in feite gedoemd om gepest te worden, een lotsbestemming die hem waarschijnlijk zal worden bespaard wanneer hij door zijn rijke pappie en mammie van de echte wereld afgeschermd wordt en lekker naar een privéschool gaat. 

Ik zie de headlines reikhalzend tegemoet. 

6 juni jongstleden verscheen op RTL4 de laatste aflevering van een televisieshow die door velen (?) als hoeksteen van de Nederlandse cultuur wordt gezien: klusprogramma Eigen Huis & Tuin, vaste prik op de vroege zaterdagavond, stopt ermee. RTL Boulevard verkondigde dit uitermate schokkende nieuws reeds op 9 april, te midden van de BIZARRE TIJDEN waar we ons toen nog maar net in bevonden. Hoewel ik zelf een casual kijker ben, vond ik de nonchalante manier waarop het programma pardoes van de buis werd verwijderd op zijn minst ongepast; Eigen Huis & Tuin heeft er inmiddels zevenentwintig seizoenen opzitten, waarmee het toch een aanzienlijke stempel op het Nederlandse televisielandschap heeft gedrukt. De geringe berichtgeving omtrent het (naar mijn mening vroegtijdige) einde van Eigen Huis & Tuin doet hier absoluut geen recht aan, waardoor ik het middels dit item (ie-tem, niet ai-tem) op mijzelf zal beroepen om de show een waardig postuum eerbetoon te brengen.

EEN BEKNOPTE GESCHIEDENIS

Het format Eigen Huis & Tuin ontstond in 1993 uit de fusie van de programma’s Eigen Huis (met Nico Zwinkels en Manon Thomas) en Flora Magazine (met Rob Verlinden en Anniko van Santen). De Wikipedia-pagina van de show vat het format goed samen: “Een vrouwelijke medepresentator kwam bij de werkende mannen langs om te vragen wat ze precies aan het doen waren. Zij verfde, maakte kerststukjes, kapstokken, kastjes en dergelijke.” De rol van ‘vrouwelijke medepresentator’ is door de jaren heen door negen verschillende presentatrices vertolkt, een complexe tijdlijn die de auteur van het Wikipedia-artikel grondig uiteen heeft gezet (afb. 1). In 2004 verlieten tuinier Rob Verlinden en klusser Nico Zwinkels het programma en maakten een overstap naar SBS6 om daar samen een nieuw programma onder de creatieve noemer Huis, Tuin en Keuken te maken. Hier kwam het echter niet van omdat Zwinkels in datzelfde jaar door verschillende vrouwen werd beschuldigd van seksuele intimidatie, waardoor SBS zijn overstap annuleerde. Zwinkels ontkende de aantijgingen en sprak zelfs van een complot. De twee rechtszaken die hij aanspande verloor hij: 

“Tijdens de zitting afgelopen dinsdag wilde Nico Zwinkels zijn onschuld aantonen, maar die opzet mislukte. De advocaat van Privé kwam namelijk met een brief van 1 maart op de proppen waarin stond dat speciaal voor Zwinkels een gedragscode was ontwikkeld toen hij nog werkte voor ‘Eigen Huis & Tuin’ (RTL4). In die code namen zijn bazen onder meer op dat Nico vrouwen met rust moest laten, geen seksueel getinte moppen mocht tappen, geen “scheten” mocht laten, moest doorwerken als de camera’s niet draaiden en geen alcohol meer op de set mocht drinken.” 

de Telegraaf, 6 augustus 2004. 

Rob Verlinden mocht wel bij SBS6 blijven, waar hij de hitserie Robs Grote Tuinverbouwing (later simpelweg De Grote Tuinverbouwing) presenteerde. Eigen Huis & Tuin ging door op RTL4 met een nieuwe bezetting (Lodewijk Hoekstra als tuinier en Thomas Verhoef als klusser) en wist in het jaar 2012, als ik de Wikipedia-pagina mag geloven, wekelijks (inclusief herhalingen) meer dan een miljoen kijkers te trekken. Vanaf het seizoen 2017-18 werd de zendtijd van Eigen Huis & Tuin ingekort van zestig naar dertig minuten, achteraf gezien een onheilspellend voorteken voor wat er te komen stond.

DE IMPACT VAN EIGEN HUIS & TUIN: EEN DIEPTE-INTERVIEW MET SUPERFAN MARK

Doorgewinterde Eigen Huis & Tuin-fans zijn nooit ver weg. Zo heb ik in mijn directe omgeving superfan Mark*, een man van middelbare leeftijd die absoluut geen deel uitmaakt van mijn gezin en instemde met een kort maar krachtig diepte-interview over het verdwijnen van zijn favoriete televisieprogramma.

Evie: Hoe lang ben je al superfan van Eigen Huis & Tuin?

Mark: Al zeker 26 jaar

Evie: Het programma bestaat al 27 jaar, dus dat is bijna vanaf het begin

Mark: Misschien wel 27 jaar dan…

Evie: Hoe zou jij het programma Eigen Huis & Tuin typeren?

Mark: Als sfeervol, smaakvol, cultuur, uhh, het gevoel van weekend hebben, nieuwe ideeën, lekker zin om te koken als je het gezien hebt, punt.

Evie: Duidelijk.

Evie: Wat onderscheidt Eigen Huis & Tuin van andere lifestyle- en klusprogramma’s?

Mark: Alle andere programma’s zijn uiteraard een slap aftreksel van dit [programma], uh, vooral uit de tijd van dat Nico [Zwinkels] er nog bij was, omdat er dan nog echt geklust werd, en Myrna [Goossen] natuurlijk, die echt voor een stukje warme familiezorg zorgde…

Evie: Je weet dat Nico is aangeklaagd voor seksueel overschrijdend gedrag?

Mark: Ja, maar dat hoort erbij, elke show heeft een schandaal nodig

Evie: [gelach] wat de fak 

Evie: Kan je je nog een favoriet moment uit de show voor de geest halen?

Mark: [stilte] zo veel in 27 jaar… uhh… het aller gezelligste vond ik gewoon aan het einde van de klussen in de tijd dat van dat uh… dat de crew klaar was met klussen, lekker gingen toasten, en een lekker een hapje gingen proeven dat natuurlijk gesponsord werd, en waardoor ik geïnspireerd werd om ’s avonds ook weer een toastje op tafel te toveren!

Evie: Duidelijk. Uhh Dit is mijn laatste vraag, en die luidt –

Mark: Je had er maar vijf zei je?!

Evie: Ja dit is de vijfde

Mark: Oh

Evie: …en die luidt: Wat voor invloed heeft het verdwijnen van Eigen Huis & Tuin op jouw kwaliteit van leven?

Mark: Uh, ik zal toch een nieuwe meaning moeten zoeken voor de invulling van de zaterdag bijvoorbeeld, het moment waar je denkt van, hé, ‘de soep is klaar en hij mag lekker doorgaren’ en ik zetel me in de bank, en ik hoor de sound… van Eigen Huis & Tuin… niet meer…. nooit meer.

_{*De naam Mark is om privacy-redenen gefingeerd. De echte naam van deze Eigen Huis & Tuin-superfan is bij de redactie bekend.}

EEN LEVEN ZONDER EIGEN HUIS & TUIN

Peter van der Vorst, de grote baas van RTL, stelt trouwe fans in het persbericht aangaande het cancellen van Eigen Huis & Tuin enigszins gerust: “Natuurlijk nemen we geen afscheid van het merk Eigen Huis & Tuin. Het tv-programma krijgt in de toekomst in een andere vorm en een lagere frequentie een mooie nieuwe plek bij RTL 4, zodat de fans hun geliefde gids op het gebied van wonen en tuinieren niet hoeven te missen”. Ik ben zelf tamelijk sceptisch over deze uitspraak, want heel concreet zijn de typeringen ‘een andere vorm’ en ‘een lagere frequentie’ niet. Ik ben niet zo bekend met de televisiewereld, maar dit klinkt me toch als een eufemisme voor ‘we laten het format een stille dood sterven’ in de oren. Het gat dat Eigen Huis & Tuin in het hart van televisiekijkend Nederland achterlaat zal hoe dan ook moeilijk te vullen zijn. 

Ja mijn besten, het academisch jaar zit er weer zo goed als op (hopelijk), het is buiten dertig graden warm en ik bevind mijzelf voor het eerst sinds mensenheugenis in de positie om iets te schrijven wat geen kunsthistorisch kleuteronderzoekje is. Graag neem ik jullie mee in een fenomeen dat mijn gemoed de afgelopen weken in het bijzonder bezighield. Ik ben, door toedoen van mijn digitale omzwervingen, gestuit op een vreemdsoortige cultus gecentreerd rondom het fictionele personage dat in de volksmond ‘Baby Yoda’ wordt genoemd.

ACHTERGROND

Baby Yoda, ook wel bekend onder zijn / haar / hets officiële naam ‘The Child’ (Het Kind) verscheen voor het eerst op het scherm van brave burgers met een Disney+ abonnement en internetpiraten met een torrentprogramma in het najaar van tweeduizendnegentien in de hitserie (?) The Mandalorian, die in het teken staat van de avonturen van premiejager-annex-seksbom Pedro Pascal (afb. 1). Het was mij nooit helemaal duidelijk op welk temporeel punt in het Star Wars-universum de gebeurtenissen uit de serie zich afspelen, maar blijkbaar is het zes jaar na Return of the Jedi (de laatste film van de originele trilogie, met die ellelange ewok-scene die maar niet ophoudt). Maarja dat boeit mij verder ook niet en het is ook niet echt belangrijk in deze context van dit epos. For the record, ik ben GEEN Star Wars-fan en de enige film die ik in mijn leven accepteer is Attack of the Clones. Maar goed, er ontstond best wel een aanzienlijke internethype rondom The Mandalorian door toedoen van de kleine ‘baby’ die van hetzelfde ras was als het alom bekende personage Yoda (‘baby’ tussen aanhalingstekens aangezien het wezen als ik het goed begrijp reeds vijftig jaar oud is in de serie, niet echt een baby dus maar misschien wel de natuurlijke ontwikkeling van het yoda-ras in acht nemend, wie weet). De assumptie dat Het Kind Yoda als baby betreft gaat binnen de tijdlijn niet op, Yoda is immers in Episode VI op de rijpe leeftijd van negenhonderd jaar overleden (maar hij leeft voort in de Force dus hij is niet echt dood). Er staat een premie op het hoofd van Het Kind, maar de goederik Pedro Pascal kan het natuurlijk niet over zijn sexy hart verkrijgen om de snoezige baby over te dragen aan figuren die hoogstwaarschijnlijk geen goede bedoelingen met hem / haar / het hebben en besluit zodanig Het Kind onder zijn hoede te nemen, met zeven afleveringen aan doldwaze kapriolen tot gevolg, waarin Pedro zich ontpopt als een ware daddy. Hoewel de serie overladen is met extremely fuckable characters, is het aan het eind van de dag Baby Yoda die de show steelt. 

DE CASUS

Zoals het Disney betaamt, verscheen na de lancering van The Mandalorian een groot assortiment aan merchandise ten einde een zo groot mogelijk financieel slaatje te slaan uit het succes van de serie. Onder dit assortiment bevindt zich tevens een levensgrote (dus… niet bijster groot) knuffel-replica van Het Kind. Super leuk voor kinderen van drie tot twaalf jaar, MAAR, en dat brengt me bij de kruks van het koekje, BLIJKBAAR ook leuk voor suburbane huisvrouwen met namen als Karen en Becky. Dit tamelijk schokkende gegeven werd onder mijn aandacht gebracht door een post op r/cringetopia, waarin te zien was hoe een geanonimiseerd persoon in de Faceboekgroep ‘Cult of Baby [Yoda]’ haar baby-yoda-pop aan het leren lopen was zodat hij de ‘wing dwager’ (vrije vertaling) kon zijn op haar bruiloft (afb. 2). In de letterlijke caption is het alsof de pop zelf aan het woord is (een tenenkrommend fenomeen dat u wellicht kent van huisdiergecentreerde instagramprofielen), de eigenaar duidend als ‘mommy’; kortom, een post die het predicaat ‘cringe’ zonder twijfel verdient. WANT, mijn besten, dit lijkt, hoe graag ik het ook zou willen, GEEN ironie te betreffen. 

Inquisitief als ik ben besloot ik na het zien van nog een soortgelijke post op cringetopia (afb. 3, lezen op eigen risico) de Faceboekgroep ‘Baby Yoda memes: ranging from Cute and Adorable to Adult Content!’ te infiltreren – de keuze op deze groep was vooral gebaseerd op mijn morbide nieuwsgierigheid naar de ‘Adult Content’ die aldaar ogenschijnlijk gedoogd werd. Enfin, binnen enkele uren was mijn lidmaatschapsverzoek goedgekeurd, waardoor ik al een aantal weken geconfronteerd word met verschillende kalibers Baby Yoda ‘memes’. Een groot deel van de content van de groep betreft simpele humoristische plaatjes, geen top-tier memes, maar wel vermakelijk. De ‘Adult Content’ bleek (gelukkig?) betrekking te hebben op volwassen taalgebruik en onschuldige seksgrapjes (afb. 4), en niet op NSFW-afbeeldingen. MAAR mijn echte interesse ging natuurlijk uit naar de rare huisvrouwen die baby-yoda popjes kochten bij Target en deze in babyrompertjes stopten om ze vervolgens deel uit te laten maken van hun dagelijkse gezinsleven. 

DE MOMMYLORIANS

De dames die hun baby yoda-poppen op Faceboek paraderen, noemen zichzelf Mommylorians – een woordspeling op Mandalorian, de naam van het strijdersvolk waar Pedro Pascal deel van uitmaakt. Deze Mommylorians zijn, afgaande op hun openbare profielfoto’s, doorgaans witte vrouwen van minstens zesentwintig jaar oud. Soms hebben ze kinderen (ik weet dit omdat die vaak met de baby yoda’s op de foto worden gezet), soms niet. Ze doen mij denken aan de doelgroep die een aantal jaar geleden geobsedeerd was door de Minions van Despicable Me, met de bijbehorende Faceboekmemes tot gevolg die vandaag de dag een ironische navolging kennen. Het WAAROM van de Mommylorians moet ik u schuldig blijven – wellicht vormt de pop voor hen een vorm van escapisme in deze BIZARRE TIJDEN, misschien vult baby yoda het gat dat hun uitgevlogen kinderen hebben achtergelaten, of leiden deze mommies aan een of andere geestesziekte. Hoewel het aankleden van de poppen in babykleertjes en het plaatsen van berichten op Faceboek waarbij zij de babypop in eerste persoons-brabbeltaal laten spreken zowel sneu als tenenkrommend is, lijken de Mommylorians niks kwaads in de zin te hebben. Sommigen nemen hun baby yoda zelfs mee naar openbare ruimtes om hem daar vervolgens, zoals ouders met hun peuters doen, op de foto te zetten, met verbaasde blikken van omstanders tot gevolg. Deze Mommylorians geven geen fuck om wat de maatschappij over ze denkt: zij leven hun leven met een baby yoda-pop aan hun zijde. 

CODA

Dit is uiteraard geen uitputtende analyse van het Mommylorianfenomeen. Misschien kan een cultureel antropoloog of een psychiater hier een beter geïnformeerd licht op schijnen. Desalniettemin hoop ik jullie enigszins vermaakt te hebben met deze uiteenzetting, en raad ik jullie aan, indien het voorgaande de interesse heeft gewekt, zelf een kijkje te nemen op de veelheid aan Baby Yoda-gerelateerde pagina’s die het internet kent. Tot die tijd, LIVE LONG AND PROSPER.